De Via dei torchi e dei mulini is een historisch pad dat de heuvelachtige gebieden van Domodossola en Villadossola met elkaar verbindt, een route die het landschap van de oude berglandbouw leesbaar maakt.
Een wandeling langs historische gehuchten
Het pad loopt halverwege de helling tussen Villadossola en de Sacro Monte Calvario, Unesco-werelderfgoed, en gaat vervolgens via oude stenen wegen verder richting Bognanco. De route doorkruist de belangrijkste bergdorpen van de twee gemeenten: Anzuno, Tappia, Sogno, Varchignoli, Boschetto en Noga, en laat je de historische wegen volgen van kooplieden, pelgrims en reizigers die deze plaatsen sinds de middeleeuwen doorkruisten.
Persen, molens en gemeenschappelijke ovens
De naam van het pad vertelt over zijn bestemming: in Tappia, een klein gehucht van Villadossola, kun je de oude gemeenschappelijke broodoven uit 1871 bezoeken, terwijl je in het sfeervolle stenen dorp Anzuno een grote druivenpers en molens voor het malen van rogge vindt, directe getuigenissen van de vroegere boerenbeschaving.
Een herboren pad
De route werd onlangs hersteld en opgewaardeerd dankzij een initiatief van de CAI-afdeling van Domodossola, met de bijdrage van de Lions Club Domodossola, de gemeenten Domodossola en Villadossola en de steun van de Fondazione Cariplo. Zo kreeg ze nieuw leven voor wandelaars en liefhebbers van lokale geschiedenis.
Een route tussen geschiedenis en wijngaarden
Het pad loopt precies door het heuvelachtige gebied rond de wijngaarden van de Val d’Ossola en biedt uitzichten op de Sacro Monte Calvario en op Villadossola. Voor informatie over de route kun je terecht op de pagina van visitOssola.
Na de wandeling is een proeverij in de wijnkelder een natuurlijke manier om de ontdekking van dit historische landbouwlandschap af te ronden.
Een route geschikt voor iedereen
De Via dei torchi e dei mulini kan rustig worden afgelegd, ook door gezinnen met kinderen, dankzij het beperkte hoogteverschil en een grotendeels goed onderhouden ondergrond: de haltes bij de historische ovens en persen worden zo ook een leerrijke gelegenheid voor de jongsten, die nieuwsgierig zijn naar hoe men in de bergen leefde vóór de komst van elektriciteit.
Een route die te combineren is met andere bestemmingen
De Via dei torchi e dei mulini laat zich goed combineren met andere haltes in de omgeving, zoals een bezoek aan de Sacro Monte Calvario of het historische centrum van Villadossola, voor een volledige dag die natuur, landelijke geschiedenis en religieus erfgoed in één route verenigt.
Een pad dat verleden en heden verbindt
Vandaag de Via dei torchi e dei mulini bewandelen betekent ook nadenken over hoe sterk de relatie tussen mens en berg in slechts enkele generaties is veranderd: van een zelfvoorzienende economie die gebaseerd was op het rechtstreekse gebruik van lokale hulpbronnen, is men overgestapt naar een toeristisch model dat precies diezelfde plaatsen waardeert als cultureel erfgoed dat behouden en verteld moet worden.
Een laatste praktische opmerking: comfortabele schoenen dragen en voldoende water meenemen blijft aan te raden, ook voor een relatief eenvoudige route als deze.
Een pad dat eeuwen van boerenleven vertelt, stap voor stap.
Eén pad, vele oude ambachten om te herontdekken.
Een pad dat nog steeds ruikt naar versgebakken brood.
Een laatste opmerking: dit pad met een lokale gids afleggen voegt verhalen en anekdotes toe die je moeilijk terugvindt in een traditionele reisgids.
Eén pad, eeuwenoude ambachten om te herontdekken.
Eén pad, eeuwen van ambachten om rustig te herontdekken.
De Via dei torchi e dei mulini vertelt een belangrijk hoofdstuk uit de landelijke economie van Ossola, toen het water van de beken de ambachtelijke activiteiten in de vallei aandreef: een route die vandaag helpt om de agrarische wortels van het gebied beter te begrijpen, niet ver van de wijngaarden die de streek nog altijd kenmerken.
