Uitlopen, of knopvorming: het is wat er ongeveer 15 dagen na het huilen van de wijnstok gebeurt, wanneer de scheuten op de ranken verschijnen.
Hoewel de fase van het uitlopen van de wijnstok kritisch is, tussen het einde van maart en het begin van april, heeft ze een bijzondere, ook esthetische charme. Het is een goed moment om de wijngaarden te bezoeken en het frisse groen te bewonderen van de vegetatieve toppen die langer worden, met de blaadjes die zich dag na dag uit de knop ontvouwen en talrijker worden.
De periode van het uitlopen van de wijnstok is ook de periode waarin wijnbouwers geënte wijnstokjes planten, tussen het einde van de winter en het begin van de lente. De lenteregens zullen de grond rond het wortelstelsel voorzichtig aandrukken en zullen, samen met de milde temperaturen, de hydratatie en het uitlopen van ook de nieuwe plantjes bevorderen.
Wijze en timing van het uitlopen van de wijnstok
Het begin van het uitlopen wordt voornamelijk beïnvloed door het klimaat, de buitentemperatuur en de temperatuur van de bodem. In Europa bereikt de luchttemperatuur doorgaans rond 10 °C het cruciale punt (vegetatief nulpunt); als die toestand 7 tot 10 dagen aanhoudt, komen de groeihormonen in de plant op gang en begint de vorming van scheuten, knoppen en uitlopers.
Enkele van de andere factoren die het begin van het uitlopen bepalen zijn het type druivenras en het specifieke microklimaat van de wijngaard, de hoogte, de oriëntatie, de ’blootstelling aan zonlicht en het tijdstip van de wintersnoei. In sommige gevallen kunnen ingrijpendere handelingen van de wijnbouwer het uitlopen van de wijnstok beïnvloeden, zoals teelttechnieken, chemische of hormonale behandelingen.
Wanneer het uitlopen begint, zwellen de knoppen op de ranken en openen de schutbladen zich zodat de scheut met zijn levenskracht naar buiten kan komen, maar de wijnstok wordt ook kwetsbaarder en gevoeliger.
Vorst is het eerste gevaar voor de wijnstok in de uitloopfase, omdat het evenwicht van het intracellulaire water in de stam, armen, ranken en de scheuten zelf uit de winterrust is gekomen. De vloeistof bevindt zich nu niet langer uitsluitend in het wortelstelsel, maar vervoert groeihormonen naar de knoppen, terwijl de wortels zich in de bodem beginnen uit te breiden; bovendien kan het sap van het huilen, dat de scheuten nog omhult, bevriezen.
Als de onverwachte daling van de temperaturen een risicofactor is, kunnen ook bijzonder zachte winters en vroeg uitlopen, gevolgd door een terugkeer van lage temperaturen die het openen van de knoppen vertragen, problemen veroorzaken doordat ze de voortplanting bevorderen van parasieten die de scheut aantasten.
Ook sterke wind baart de wijnbouwer zorgen, omdat die de tere scheuten kan beschadigen of zelfs losrukken, net zoals overmatige vochtigheid de ontwikkeling van schimmels kan versterken.
De scheuten beschermen tegen weersinvloeden
De wijnbouwer beschikt over middelen en strategieën om milieuproblemen het hoofd te bieden en de wijnstokken tijdens de uitloopfase te beschermen: moderne en oude strategieën om het microklimaat van de wijngaard tijdelijk te wijzigen, die niet altijd gemakkelijk toepasbaar, goedkoop of 100% doeltreffend zijn.
Tegen late vorst worden bijvoorbeeld ventilatoren gebruikt die de lucht naar beneden blazen, zodat te koude lucht daar niet blijft hangen en de wortels bevriest, of worden vuren tussen de rijen aangestoken. Voor de kleine vuren die een nevel over de wijngaard creëren, wordt stro gebruikt: doordat dit langzaam brandt, vormt het een rooklaag die verhindert dat vocht daalt en bevriest, terwijl de hele plant baat heeft bij een lichte stijging van de omgevingstemperatuur. Er bestaan ook speciale antivorstkaarsen van paraffine en verwarmingskabels die langs de draadconstructies lopen.
Ook beregening tijdens de nacht is een manier om de temperatuur van de plant te stabiliseren.
Maar de wijnbouwer vertrouwt op de welwillendheid van de natuur, met een milde start van de lente, temperaturen die niet zo koud zijn dat ze vorst veroorzaken en niet zo warm dat de knoppen opengaan en de scheuten te snel groeien. Om met gepast ongeduld, maar ook met optimisme, te wachten op de bloei in mei, de vruchtzetting, de verkleuring, de rijping en de oogst.
Meer weten
De volgende fasen van de vegetatieve cyclus: het ontwaken van de natuur in de wijngaard, de bloei van de wijnstok, de verkleuring van de druiven.
